Midden in de Hortus in Haren/Groningen ligt een authentieke Chinese tuin in Ming-stijl. Wereldwijd zijn er maar drie tuinen van dit type buiten China, de andere twee staan in Australië en Canada. De tuin in Haren is daarmee uniek. Vorig jaar heb ik samen met Arike Tomson een film gemaakt hoe deze tuin tot stand is gekomen. Daarbij hebben we veel archief materiaal gebruikt. De tuin is ontworpen door een Chinese architect en in 1995 gebouwd door Chinese ambachtslieden, met materialen die speciaal uit China zijn aangevoerd. Elk detail, van de paviljoens tot de bruggen en het water, heeft een betekenis binnen de eeuwenoude Chinese tuinkunst.
De film wordt op 29 maart vanaf 18.30 uur uitgezonden op RTV Noord.
In 2023 verhuisden we naar Rotterdam waar we al snel in contact kwamen met de mensen van Tuin op de Pier. Zij hadden ook het initiatief genomen voor een theatervoorstelling over de geschiedenis van het Lloydkwartier met bewoners van deze wijk. Die voorstelling werd in mei 2023 12 keer opgevoerd. Ik maakte daar een impressie van voor alle betrokkenen.
Mooi gevolg van de uitzending van ‘de Noord-Ierse Tieners van toen’ van Andere Tijden. Bente, Lieke en Emma maken een profielwerkstuk over de Troubles. Ze zijn geinteresseerd in geschiedenis en wilden iets anders dan de tweede wereldoorlog. Via de Derry Girls hoorden ze over de Troubles. Ze zijn vooral geinteresseerd wat het heeft betekend voor tieners. Ze kwamen op bezoek om mij daarover uit te horen. Binnekort gaan ze zelf naar Ierland om nog mensen te spreken.
Deze week ben ik gestart met de documentaire over de bouw van de Chinese tuin in de Hortus Botanicus in Haren/Groningen. In 1995 is deze bijzondere Ming tuin geopend. In de wereld bestaan er maar drie van deze tuinen buiten China. Die van de Hortus in Groningen is de enige in West-Europa. Dankzij de stedenband tussen Groningen en Shanghai is de tuin in Haren terecht gekomen. De bouw ervan is een verhaal apart. 80 containers vol materiaal zijn verscheept uit China. En 50 Chinese arbeiders hebben de tuin uiteindelijk aangelegd. De tuin was na 30 jaar aan groot onderhoud toe. Volgend jaar wordt dat afgerond.
De documentaire is een initiatief van Arike Tomson van de ‘Vrienden van de Hortus’. Zij heeft mij gevraagd deze docu te maken. Samen met Jet Homoet hebben we deze week in de tuin gesprekken opgenomen over de bouw van de tuin.
een Andere Tijden Special scenario & regie Floris-Jan van Luyn naar een idee van Ange Wieberdink
Vijftig jaar geleden organiseerde ik een zomerkamp voor Noord-Ierse en Nederlandse jongeren in Nederland. De tieners kwamen uit verschillende wijken uit L’Derry, zowel protestant als katholiek. In eigen land waren hun werelden toen, in 1975, van elkaar gescheiden. Het was de hevigste periode van de zogenaamde Troubles in Noord-Ierland. Een paar jaar geleden ben ik begonnen ‘mijn’ tieners op te sporen. Sinds 1998 is er officieel vrede in Noord-Ierland. Ik wou met eigen ogen zien hoe hun leven er nu uitziet en hoe ze terugkijken op het kamp. Floris-Jan van Luyn heeft ‘mijn’ verhaal verwerkt in een aflevering van Andere Tijden. In deze Special ontmoeten we twee van de tieners van toen: Derek Moore en Bernadette Ashford. En Jo Noble, die verantwoordelijk was voor de selectie van de tieners.
Op vrijdag 26 juli is de special te zien op NPO2 van 22.10 tot 22.55
Mocht je de aflevering gemist hebben, dan kun je via deze link alsnog kijken.
De filmploeg in L’Derry Christian Paulussen, camera; Floris-Jan van Luyn, scenario & regie; Ange Wieberdink, idee & research; Benny Jansen, geluid
zie hieronder het artikel in de VPRO-Gids nav de uitzending. NB de aanvangstijd staat onjuist vermeld in de kop van het artikel, die moet zijn: 22.10!
Vorige week is Wat Er Toe Doet vertoond op de landelijke geriatriedagen in Den Bosch. Geriater Jacqueline Schuur had deze documentaire gezien en wilde hem met andere geriaters delen. Zij regelde de vertoning ervan op het wetenschappelijke congres als “food for soul”. Haar vraag daarbij was ‘zie ik als hulpverlener dit grotere plaatje wel voldoende? Wat kunnen wij hier van leren, in ons werk maar ook in ons persoonlijke leven?’. De reacties op de vertoning waren positief. Na de vertoning waren Jacqueline en ikzelf aanwezig om met de zaal in discussie te gaan. ‘Zo goed dat deze themas ook op zo’n dag aandacht krijgen’ was één van de reacties.
Deze film biedt je een unieke inkijk in een gezin dat te maken krijgt met grote uitdagingen. Over de veerkracht en levenslust van een gezin waarin de zoon zwaar gehandicapt is. Maar net zo goed een gezin zijn dat lijkt op vele anderen. Over wat het betekent ouder te zijn. Wat het betekent zus te zijn, of broer. Over wat het betekent om familie te zijn.
Een reactie op de film:Je voelt je helemaal geen outsider, eerder een goede vriend van de familie, die stukjes van dat moeilijke, boeiende parcours mag meemaken.
Zoon Jons is zwaar gehandicapt. Het stormt in zijn hoofd. Als hij nog maar zeven is nemen zijn ouders de bijna onmogelijke beslissing om hem in een instelling te laten wonen. Ook daarna gaat het gezinsleven, in een andere vorm, door. Jons is inmiddels in de twintig. Zijn moeder is actrice en maakte een theatervoorstelling over die onmogelijke beslissing. Dankzij home videos & foto’s uit het familie-archief en scènes uit de theatervoorstelling zijn we deelgenoot van de worstelingen van het gezin.
Zaterdag 21 januari is de film ‘WAT ER TOE DOET: de levenskunst van ouder worden’ in het filmtheater in Hilversum in het bijzijn van familie en vrienden van de hoofdpersonen en van donateurs van de crowdfunding in premiere gegaan. Een feestelijke doop met mooie reacties. De film is in eigen beheer gemaakt. De postproductie is door crowdfunding gefinancierd. 60 donateurs en 6 fondsen hebben meer dan het benodigde bedrag bij elkaar gebracht. Zo kon ook nog speciaal muziek worden gemaakt voor de film en ondertiteling in NL, EN en FR.
Na Noord-Ierland bezochten we nog Donegal & Connemara. Ruime 45 jaar geleden was ik daar ook.
19742022
Overal zie je schapen met lammeren en hoor je het gemekker en geblaat.
Op één van onze wandelingen troffen we deze man aan die naar de berg stond te kijken. Hij was zijn schapen aan het inspecteren. A couple of hundred heeft hij er. Nog twee jaar en dan gaat hij met pensioen. Dan verkoopt hij zijn kudde. Zijn enige zoon is niet geinteresseerd. Die is ‘barber’ in Zweden. Ik mocht een foto van hem maken. ‘I am not wanted anywhere’.
Hij vertelt ons -tot mijn verbazing- dat deze schapen en lammeren niet voor de wol zijn, maar voor de vleesconsumptie zijn. Een groot deel gaat naar Frankrijk en Spanje. De wol levert niks op. In zijn jeugd werd hij nog wel het veld in gestuurd om wol te verzamelen. Wol brengt nu slechts 4 of 5 cent per kilo op. De schapen worden wel elk jaar geschoren om maden en vliegen te bestrijden in de vacht.
De truien die in de winkels verkocht worden zijn van Merino-wol, geimporteerd helemaal uit Australië en Nieuw-Zeeland.
Op veel plekken wordt turf gestoken en er wordt ook nog turf gestookt. Een herkenbare geur die we ook kennen van Glasgow waar Carel zijn granny woonde.
Wat de turf betreft zegt ‘onze’ schapenhouder, ‘it is in discussion’. ‘Als het vervuilend is, is het misschien goed het af te bouwen’. In Dublin is het een hot issue. Als je ziet en ruikt hoeveel het nog gebruikt wordt, zal het een enorme omwenteling zijn om de huishoudens op een andere bron over te zetten.
Inmiddels hebben we Ierland verlaten en zijn we op de terugweg naar Amsterdam. Maar ook op afstand zullen we Noord-Ierland blijven volgen.
Vorige week waren de verkiezingen in Noord-Ierland. Sinds de onafhankelijkheid in 1921 zijn de unionistische protestanten (die Noord-Ierland bij het Verenigd Koninkrijk willen houden) de grootste politieke spelers geweest, 101 jaar lang. Maar nu is de nationalistische Sinn Féin (die voor vereniging van Noord-Ierland met de republiek Ierland pleit) de grootste partij geworden. Op z’n minst een historische gebeurtenis.
Ooit stond L’Derry bekend om de productie van shirts. Dit is een van de fabrieken met een deel van een gezegde: ‘A stitch in time saves nine’. Het verschafte werk aan vooral vrouwen. Totdat de productie naar Azië verhuisde. .
Het zit erop. Maar het hoofd staat nog niet stil om alles te verwerken wat we gezien en gehoord hebben. Ik schreef al eerder, hoe meer we horen, hoe minder we weten. Het ene moment is de politieke situatie geen onderwerp van gesprek want het normale leven gaat door. Het volgende moment blijkt de segregatie toch ingrijpende gevolgen te hebben voor de samenleving. En de politiek speelt daar natuurlijk een grote rol in.
Volgende week zijn hier verkiezingen. Dat blijft natuurlijk spannend.
Het is opmerkelijk hoe ‘lokale’ incidenten de internationale pers halen. Op paasmaandag was hier zo’n incident. En dat het nieuws is dat we horen in Nederland en andere landen. Wat dat betreft hebben we hele andere verhalen gehoord van ‘gewone’ mensen.
Vanmorgen was ik mee op een basisschool waar kinderen fluitles kregen. Mooi om te zien. Een protestantse school aan de rand van Derry. Er zijn helaas nog weinig gemengde scholen. De kinderen kregen fluitles op de ‘miller brown marching flute’. Ik had een tin whistle verwacht maar die hoort meer bij de Ierse traditionele muziek. Op katholieke scholen krijgen kinderen daar les op. Om maar zo’n diep geworteld gevolg van segregatie te noemen.
Gisteren nam Derek ons mee naar verschillende soorten marching bands. Ook daar was het mooi om te zien met hoeveel plezier samen muziek werd gemaakt. Laten we hopen dat muziek uiteindelijk ook verbindend kan zijn voor mensen die uit verschillende ‘kampen’ komen.
Het was intens om terug te zijn in het land waar ik in 1974 en 1975 zo geraakt ben. Waar ik mensen heb ontmoet die mij altijd zijn bijgebleven. En ze terug zien is bijzonder. Ook al hebben we elkaar zo lang niet gezien, er is een soort van basaal vertrouwen om elkaar nog beter te leren kennen.
We vertrekken morgen om nog wat van de Ierse republiek te zien. Ik moet nog veel herkauwen maar ik sluit niet uit dat er een ‘genoeg’ is te vertellen en te laten zien in een film.
